به گزارش خبرنگار «سراج24»، 5 روز پیش (26 تیر) بود که به ناگاه خبری در رسانه های جهان منتشر شد. "هواپیمای خطوط هوایی مالزی با 295 سرنشین در مناطق تحت کنترل استقلا طلبان اوکراین سقوط کرد."
این هواپیما از آمستردام عازم کوالالامپور بود که در منطقه دونتسک اوکراین ساقط شد. این هواپیما از نوع بوئینگ 777 و متعلق به شرکت هواپیمایی مالزی ایر و با نام ام.اچ 17 بود.
دونتسک، شهری در شرق اوکراین است که ماهاست درگیری جنگ داخلی ارتش این کشور با استقلال طلبان است.
این شهر هم اکنون تحت کنترل نسبی استقلال طلبان بوده ولی ارتش اوکراین نیز بخش هایی از شهر را تحت کنترل دارند.
خبر ساقط شدن این هواپیما، بلافاصله در رسانه های جهان باتاب یافت و به خبر پر بحث در شبکه های مختلف تلویزیونی تبدیل شد. علت مهم بودن این خبر، اتهام زنی برخی رسانه ها به روسیه و گمانه زنی در هدف قرار گرفتن این هواپیما توسط ارتش این کشور بود.
اما با گذشت چند روز، مشخص شد که روسیه این هواپیما را هدف قرار نداده است. رسانه های آمریکایی و اروپایی هم که از اقدامات ضدغربی روسیه در اوکراین و الحاق کریمه به خاک این کشور به شدت عصبانی بودند، علت سقوط این هواپیما را هدف قرار گرفتن آن توسط یک سامانه موشکی روسی که در اختیار استقلال طلبان دونتسک بوده، عنوان کردند تا روسیه از معادله این ماجرا خارج نشود.
چند روز گذشت و با اعزام ناظرانی به منطقه سقوط هواپیما، جزئیات جدیدی از نحوه هدف قرار گرفتن این هواپیما منتشر شد و برخیم نابع خبری جزئیات جدیدی از علت هدف قرار گرفتن این هواپیما منتشر کردند و آن اینکه، "هدف اولیه، هواپیمای ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه بوده نه هواپیما مالزی ولی اشتباه باعث شده که هواپیمای پوتین که در حال بازگشت از اجلاس بریکس در آمریکای شمالی بوده، سالم به مسکو رسیده و افراد ناشناس هواپیمای دیگری را هدف قرار دهند."
با انتشار این جزئیات و پس چند روز اتهام زنی، استقلال طلبان و مقامات دولت روسیه، ارتش اوکراین را عامل این اقدام اعلام کردند ولی دولت اوکراین هرگونه دخالت در این امر را رد و اعلام کرد که هیچ دخالتی در این موضوع نداشته است.
نکته مهم اینکه این هواپما توسط یک سامانه موشکی روسی یعنی سامانه موشکی پدافند هوایی بوک ام- یک (Buk m-1)هدف قرار گرفته است.
وزارت دفاع روسیه هم اعلام کرده که ارتش اوکراین از این سامانه در حدود 30 کیلومتری دونتسک، بزرگترین شهر شرق اوکراین و نزدیک محل سقوط هواپیما استفاده کرده و اسناد آن نیز موجود است.
*** سامانه موشکی بوک را بهتر بشناسید
سامانه موشکی بوک ام 1 یا همان SA11 ساخت کشور روسیه است که مدل های اولیه آن توسط وزارت دفاع شوروی سابق تولید و عملیاتی شده بود.
این سامانه بعد از فروپاشی شوروی، بارها توسط روسیه بهینه سازی و ارتقا یافت و سامانه ها و زیرسامانه های آن، به نحو چشمگیری متحول شد. گفته می شود، این سامانه در واقع جایگزین مناسبی برای سامانه موشکی سام 6 است.
بوک که امروزه در دو مدل ام1 و ام 2 که سامانه پدافندی دریایی است، تولید و عملیاتی شده است، یکی از قدرتمندترین سامانه های پدافندی جهان به حساب می آید. البته ناگفته نماند که بوک ام1، امروزه مدل های متعدد دیگری هم دارد.
سامانه پدافند موکشی بوک، یک سامانه متحرک است که قادر است پهپادها، جنگنده ها و حتی موشک های کروز متخاصم را در برد متوسط به راحتی هدف قرار می دهد.
این سامانه از دو رادار کنترل آتش یا همان رادار درگیری (FIRE DOME) و رادار کشف و شناسایی اهداف، بهره گرفته است.
این سامانه به همراه چند فروند موشک سامانه و تجهیزات مخابراتی، 2 رادار، خدمه کنترل و آتش و تجهیزات دیگر، روی خودرو مستقر هستند.
*
یکی از مهمترین مولفه های این سامانه، فاصله زمانی کوتاه آن، از زمان شناسایی تا شلیک موشک است. این سامانه پس از شناسایی هدف تا شلیک موشک، فقط 22 ثانیه زمان احتیاج دارد.
طرز کار این سامانه این گونه است که ابتدا، رادار کشف، هدف را شناسایی کرده و به تجزیه و تحلیل اطلاعات هدف اعم از ارتفاع و برد و مختصات کامل پرداخته و سپس موشک ها آماده شلیک شده و خدمه با استفاده از رادار کنترل آتش، روی هدف قفل کره و سپس موشک به سوی هدف شلیک می شود.
این سامانه از موشک های مختلفی از جمله موشک 3M9 بهره می گیرد که این موشک از موتور Ramjet استفاده می کنند. موشک3M9، دارای یک رادار جستجوگر و سرجنگی 70 کیلویی که ترکشی است که اینها خود قدرت تخریب و رهگیری موشک را بالا برده است.
همچنین، این موشک توسط 4 بالک که در انتهای بدنه موشک نصب شده، هدایت و کنترل و توسط 4 بالک که در میانه بدنه موشک قرار دارد، پایدار می شود.
سازندگان روسی که بر قابلیت مقابله با موشک های کروز در سامانه بوک تاکید بسیاری داشتند برای مقابله با این تهدید از رادار 9S36 موسوم به چیربک B نصب شده بر روی یک بازوی هیدرولیکی جمع شونده به طول 15 متر استفاده کردند.
رادار چیربک B علاوه بر قابلیت درگیری با هدف، وظیفه کشف اهداف در ارتفاع پست را نیز بر عهده دارد. این رادارهمانند نمونه نصب شده بر روی واحد پرتابگر/ رادار 9A310M2، از نسل سوم رادارهای آرایه فازی غیر فعال است و می تواند اهداف با کمترین سطح مقطع راداری در حال پرواز در ارتفاع کمتر از 100 متر را کشف کند و با 4 هدف همزمان درگیر شود.
هم اکنون کشورهای مختلفی به غیر از روسیه جزو دارندگان این سامانه به شمار می روند. ارتش اوکراین به همراه حدود 13 کشور دیگر، جزو به کار گیرندگان این سامانه هستند.
سامانه موشکی طبس
در ایران نیز، اخیرا سامانه ای بسیار شبیه سامانه بوک به نام سامانه موشکی "طبس" در جریان بازدید فرمانده معظم کل قوا از نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه رونمایی شد. هیچ اطلاعاتی از این سامانه در دسترس نیست.
انتهای پیام/
